რა უნდა გააკეთოთ კომპანიის რეგისტრაციის შემდეგ

რეგისტრაციის მოწმობა იმავე დღეს აიღეთ, როცა განაცხადი შეიტანეთ. ეს იყო მარტივი ნაწილი. ჯერ არ გაქვთ ბანკის ანგარიში, rs.ge-ს წვდომა, არჩეული საგადასახადო რეჟიმი და აღრიცხვის არც ერთი ჩანაწერი. ძვირადღირებული შეცდომების უმეტესობა, რომელსაც ვასწორებთ, რეგისტრაციის შემდეგ ოთხ კვირაში ხდება და არა თავად რეგისტრაციაზე. ქვემოთ იმ თანმიმდევრობით მივყვებით, რომლითაც ვმუშაობთ, და ვწერთ, რა ღირს თითოეული ნაბიჯის გამოტოვება.

რა მოგცათ რეგისტრაციამ სინამდვილეში

იუსტიციის სახლი სამ რამეს გაძლევთ: ჩანაწერს მეწარმეთა რეესტრში, საიდენტიფიკაციო ნომერს, რომელიც ერთდროულად საგადასახადო ნომერიცაა, და რეგისტრაციის ამონაწერს.

ამონაწერი არის მტკიცებულება, რომ კომპანია არსებობს. მას ბანკიც მოითხოვს, გამქირავებელიც, საგადახდო სისტემაც და კლიენტიც, ხოლო საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო მას მოთხოვნისთანავე ხელახლა გასცემს.

რაც ჯერ არ გაქვთ: პორტალზე წვდომა, ბანკის ანგარიში, საგადასახადო რეჟიმი, ბუღალტერი და ერთი წარდგენილი დეკლარაცია. თითოეულს თავისი ვადა ან თავისი ფასი აქვს. თუ ჯერ არ დარეგისტრირდით, ჩვენი ნაბიჯ-ნაბიჯ გზამკვლევი რეგისტრაციაზე სწორედ წინა ეტაპს ეხება.

პირველი 30 დღე, თანმიმდევრობით

ეს ცხრილი მთელი სტატიაა. ქვემოთ თითოეული სტრიქონის დეტალებია.

პირველ რიგში გააქტიურეთ შემოსავლების სამსახურის ანგარიში

რეგისტრაცია საგადასახადო სისტემაში ავტომატურად შეგიყვანთ. დეკლარაციის წარდგენის უფლებას კი არ გაძლევთ. საჭიროა ავტორიზაცია შემოსავლების სამსახურის ელექტრონული სერვისების პორტალზე, რომელიც კომპანიის საიდენტიფიკაციო ნომერზე გაიცემა, და ეს ცალკე მოთხოვნაა.

ეს ყველაფერზე ადრე გააკეთეთ. საგადასახადო რეჟიმის განაცხადი, თვიური დეკლარაციები, დღგ-ს რეგისტრაცია და თანამშრომლების რეგისტრაცია ერთსა და იმავე წვდომაზე გადის. სანამ ის არ არსებობს, კომპანია საგადასახადო ორგანოსთვის ჩანს, მაგრამ ხმას არ იღებს.

ბანკის ანგარიში მაშინ გახსენით, სანამ დაგჭირდებათ

ბანკები ახალ კომპანიას ანგარიშს ხსნიან, მაგრამ შესაბამისობის შემოწმება რეალურია და რეგისტრაციაზე ნელი. დირექტორს პირადად მისვლა მოუწევს, შეკითხვები კი შემოსავლის წყაროსა და ბენეფიციარ მფლობელზე აუცილებლად დაისმება.

წაიღეთ იმაზე მეტი, ვიდრე გგონიათ, რომ საჭიროა: პირადობის დოკუმენტი ყველა მფლობელზე, რეგისტრაციის ამონაწერი, წესდება, ქირავნობის ხელშეკრულება ან მისამართის დადასტურება და ერთი გასაგები აბზაცი იმაზე, რას აკეთებს ბიზნესი. ბუნდოვანი პასუხი ტიპის „კონსულტაცია“ ყველაზე ხშირი მიზეზია, რის გამოც განაცხადი ჩერდება.

ანგარიში ლარში გახსენით და დამატებით იმ ვალუტაში, რომლითაც რეალურად უწერთ ინვოისს. მრავალვალუტიანი ანგარიში სტანდარტია, ყოველი შემოსული თანხის ორჯერ კონვერტაცია კი ნელი დანაკარგია.

საგადასახადო რეჟიმი ინვოისამდე აირჩიეთ

ეს გადაწყვეტილება ყველაზე მეტ ფულს ეხება და ვადაზეა მიბმული. სპეციალურ რეჟიმს განაცხადის საფუძველზე გაძლევენ და ის მომავალი თარიღიდან იწყებს მოქმედებას. უკან, უკვე გაცემულ ინვოისებამდე, არ ვრცელდება.

საქართველოში იბეგრება განაწილებული და არა დარიცხული მოგება, ამიტომ შპს, რომელიც ყველაფერს ბიზნესში აბრუნებს, მოგების გადასახადს არ იხდის, სანამ ფული კომპანიიდან არ გავა. ეს ნამდვილად სასარგებლოა და სწორედ ამიტომ უკვირს მფლობელს პირველი დივიდენდის გამოტანა.

თუ ინდივიდუალურ მეწარმედ დარეგისტრირდით, სავარაუდოდ სწორედ მცირე ბიზნესის სტატუსის (1%) გამო. განაცხადი ახლა შეიტანეთ და არა მას შემდეგ, რაც პირველი კლიენტი გადაგიხდით. თუ IT კომპანია გაქვთ, წაიკითხეთ, როგორ ფასდება ვირტუალური ზონის სტატუსი, სანამ ჩათვლით, რომ კრიტერიუმებს აკმაყოფილებთ. ვინც ჯერ კიდევ ორ ფორმას შორის ირჩევს, დაიწყოს ჩვენი შედარებიდან: შპს თუ ინდივიდუალური მეწარმე.

განაკვეთები და ზღვრები საქართველოს საგადასახადო კოდექსშია და ისინი იცვლება. სანამ მათზე გეგმას ააგებთ, მიმდინარე ციფრები დააზუსტეთ საგადასახადო კონსულტანტთან, რომელსაც ვრანჟირებთ.

იურიდიული მისამართი ქაღალდზე მოაწესრიგეთ

კანონი მეწარმეთა შესახებ მუხლი 5-ით მოითხოვს, რომ მეწარმის იურიდიული მისამართი რეალური მისამართი იყოს საქართველოში. ეს ფორმალობა არ არის. რეესტრის კორესპონდენცია, საგადასახადო შეტყობინებები და სასამართლო უწყებები სწორედ იქ მიდის.

თუ რეგისტრაციისთვის სერვისული მისამართი გამოიყენეთ, გადაამოწმეთ, კონკრეტულად რა იყიდეთ. საფოსტო ყუთი, რომელსაც არავინ კითხულობს, არის მიზეზი, რის გამოც კომპანიები საგადასახადო შემოწმებაზე სამი თვის დაგვიანებით იგებენ.

იმავე კანონით რეგისტრირებული მონაცემების ცვლილება რეესტრში უნდა აისახოს. ახალი დირექტორი, ახალი მისამართი, ახალი მფლობელი, ახალი წესდება: თითოეული რეესტრში წარდგენაა და არა შიდა ჩანაწერი. სწორად გაკეთება იაფია, უკან გასწორება კი დამქანცველი, ამიტომ გვაქვს კომპანიის რეგისტრაციის სპეციალისტების რანჟირებული სია, რომლებიც ამას ფიქსირებულ საფასურად აკეთებენ.

ბუღალტერია აწყვეთ და ვადები დაიმახსოვრეთ

საქართველოში დეკლარირება თვიური რიტმით მიდის. საგადასახადო კოდექსით ძირითადი თვიური დეკლარაციების ვადა საანგარიშო თვის მომდევნო თვის 15 რიცხვია: ხელფასებიდან დაკავებული საშემოსავლო გადასახადი, დღგ რეგისტრაციის შემდეგ და მოგების გადასახადი.

დღგ ხშირად მოულოდნელად ხდება, რადგან ვალდებულებას ბრუნვა წარმოშობს და არა თქვენი არჩევანი, ზღვრის გადაჭარბების შემდეგ კი რეგისტრაციის ვადა მოკლეა. ჩვენი გზამკვლევი დღგ-ს რეგისტრაციის ზღვარზე ციფრსაც და ვადასაც ხსნის.

ბუღალტერია ერთადერთია, რაც პირველივე დღეს ღირს გარეთ გადაცემა. მეათე თვეს ცხრა თვის აღრიცხვის აღდგენა რამდენჯერმე მეტი ჯდება, ვიდრე თვიური მუშაობა დაჯდებოდა. ინგლისურენოვან ბუღალტრებს თბილისში იმით ვრანჟირებთ, რასაც ისინი მოცულობასა და ფასზე რეალურად აქვეყნებენ.

ხელფასები, თუ თანამშრომლებს იღებთ

შრომითი ხელშეკრულება წერილობით უნდა იყოს, თანამშრომლებს კი შემოსავლების სამსახურს ხელფასების თვიური დეკლარაციით აცნობებთ. ხელფასზე საშემოსავლო გადასახადს წყაროსთან დამსაქმებელი აკავებს და არა თანამშრომელი იხდის.

ამას საპენსიო შენატანებიც ემატება. კანონით დაგროვებითი პენსიის შესახებ დამსაქმებელი დასაბეგრი ხელფასის 2%-ს რიცხავს და თანამშრომელიც 2%-ს, ზემოდან კი სახელმწიფო შენატანი ემატება, რომელიც შემოსავლის ზრდასთან ერთად მცირდება. კონკრეტული უცხოელი თანამშრომელი სქემაში ხვდება თუ არა, მის სტატუსზეა დამოკიდებული, ამიტომ პირველ დარიცხვამდე ეს ხელფასების სერვისის მიმწოდებელთან დააზუსტეთ.

დირექტორი ავტომატურად თანამშრომელი არ არის. თუ ერთდროულად მფლობელიც ხართ და დირექტორიც, შეგნებულად გადაწყვიტეთ, ხელფასს იღებთ, დივიდენდს თუ ორივეს, რადგან დაბეგვრა განსხვავებულია და უკან გასწორება რთულია.

რანჟირებული სია

თბილისში საუკეთესო კომპანიის რეგისტრაციის სერვისები გჭირდებათ?

თბილისში მომუშავე კომპანიის რეგისტრაციის სერვისები გამოვიკვლიეთ და დავრანჟირეთ ისინი, ვისთვისაც ფულის გადახდა ღირს. დამოუკიდებელი კვლევა, კვარტალური გადამოწმება, უფასო წაკითხვა.

რანჟირებული სიის ნახვა

რაც წელიწადში ერთხელ ხდება

თვიური ციკლის გარდა წლიური ნაწილიც არსებობს. ფინანსური ანგარიშგება reportal.ge-ზე იგზავნება, ეს არის სახელმწიფო ანგარიშგების პორტალი, რომელიც ბუღალტრული აღრიცხვის კანონით მუშაობს, ხოლო რომელ ანგარიშგებას წარადგენთ, კომპანიის ზომის კატეგორიაზეა დამოკიდებული.

კატეგორია პირველივე წელს დააზუსტეთ და მესამე წელს ნუ გაიგებთ. კომპანიებს, რომლებსაც ძირითადი აქტივები აქვთ, ქონების გადასახადის წლიური ვალდებულებაც აქვთ. ჩვენი გზამკვლევი წლიური ანგარიშგების ვადებზე კალენდარს დეტალურად აწერს.

ხუთი რამ, რაც პირველ თვეს ჩუმად გიჯდებათ ფულად

გგონიათ, რომ კომპანია საგადასახადო რეზიდენტად გაქცევთ

კომპანიის რეგისტრაცია თქვენს პირად საგადასახადო რეზიდენტობაზე არაფერს ამბობს. ეს ორი სხვადასხვა ტესტია. თუ წლის უმეტეს ნაწილს საქართველოს გარეთ ატარებთ, თქვენს რეზიდენტობას დღეების ანგარიში წყვეტს და არა რეესტრის ჩანაწერი.

სპეციალურ რეჟიმზე განაცხადს ინვოისის შემდეგ იტანთ

სტატუსის განაცხადი მომავალზე მუშაობს. სტატუსის მიღებამდე გაცემული ინვოისები სტანდარტული წესებით იბეგრება და კამათი ამას არ ცვლის.

პირად ხარჯებს კომპანიის ანგარიშით ატარებთ

ბანკიც ამჩნევს და შემოსავლების სამსახურიც. შერეული ხარჯების გარჩევა შემოწმების დროს ბევრად მეტი ჯდება, ვიდრე ცალკე პირადი ანგარიშის ქონა.

წესდებას, რომელიც არ წაიკითხეთ, ყურადღებას არ აქცევთ

რეგისტრაციაზე გაცემული სტანდარტული წესდება ერთი მფლობელისთვის სავსებით საკმარისია. ორი ან მეტი პარტნიორის შემთხვევაში სტანდარტული წესები გადაწყვეტილებებზე, წილის გადაცემასა და გამოსვლაზე იშვიათად ემთხვევა იმას, რაც ვინმეს სურდა.

ბუღალტერს მხოლოდ ფასით ირჩევთ

თვიური დეკლარირება მექანიკური სამუშაოა. გადაწყვეტილება, გადახდა დივიდენდია, ხელფასი, სესხის დაფარვა თუ ასანაზღაურებელი ხარჯი, მექანიკური არ არის, და სწორედ აქ გიჯდებათ იაფი ბუღალტერი ფულად.

მთავარი დასკვნები

• რეგისტრაცია გაძლევთ საიდენტიფიკაციო ნომერსა და ამონაწერს. პორტალზე წვდომას, ბანკის ანგარიშსა და საგადასახადო რეჟიმს არ გაძლევთ.
• პირველ რიგში გააქტიურეთ შემოსავლების სამსახურის ელექტრონული სერვისების წვდომა. ყველაფერი დანარჩენი მასზეა დამოკიდებული.
• სპეციალურ საგადასახადო რეჟიმზე განაცხადი პირველი ინვოისამდე შეიტანეთ, რადგან სტატუსი მომავალზე მუშაობს და არა წარსულზე.
• ბანკში ანგარიშის გახსნა რეგისტრაციაზე ნელია. წაიღეთ სრული დოკუმენტები და ბიზნესის გასაგები აღწერა.
• თვიური დეკლარაციის ვადა ნულოვან შემოსავალზეც მოდის, ჯარიმა კი თავად გამოტოვებულ წარდგენას ერიცხება.
• იურიდიული მისამართი რეალური შეინახეთ და დირექტორის, მფლობელის თუ მისამართის ყოველი ცვლილება რეესტრში წარადგინეთ.
• ანგარიშგების ზომის კატეგორია პირველივე წელს დააზუსტეთ, რომ წლიური წარდგენა მოულოდნელი არ გახდეს.

ხშირი კითხვები

რა უნდა გააკეთოთ პირველ რიგში კომპანიის რეგისტრაციის შემდეგ?

გააქტიურეთ შემოსავლების სამსახურის ელექტრონული სერვისების ანგარიში. რეგისტრაცია საგადასახადო სისტემაში ავტომატურად შეგიყვანთ, მაგრამ დეკლარაციის წარდგენის, რეჟიმზე განაცხადის ან თანამშრომლის რეგისტრაციის საშუალებას არ გაძლევთ. ავტორიზაცია კომპანიის საიდენტიფიკაციო ნომერზე გაიცემა და ერთი-ორი დღე სჭირდება. ჩეკლისტის დანარჩენი ყველაფერი ამ წვდომაზეა დამოკიდებული.

სჭირდება კომპანიას ანგარიში ქართულ ბანკში?

პრაქტიკაში დიახ. ქართველი კლიენტები, გადასახადების გადახდა და ხელფასები ადგილობრივი ანგარიშით გაცილებით მარტივად მუშაობს, ზოგი კონტრაგენტი კი ქართულ კომპანიას უცხოურ ანგარიშზე თანხას არ გადაუხდის. თანხის ნაწილი სხვაგანაც შეგიძლიათ გქონდეთ, მაგრამ ოპერაციული ანგარიში ადგილობრივია. ადრე გახსენით, რადგან დამტკიცება რეგისტრაციაზე მეტ დროს იღებს.

რამდენი დრო სჭირდება კომპანიის ანგარიშის გახსნას?

ორი დღიდან რამდენიმე კვირამდე, საკუთრების სტრუქტურისა და იმის მიხედვით, რამდენად გასაგებად ხსნით შემოსავლის წყაროს. ერთი მფლობელის სერვისული კომპანია სრული დოკუმენტებით ყველაზე სწრაფად გადის, რთული საკუთრება ან მაღალი რისკის იურისდიქციები კი დამატებით შემოწმებას იწვევს. პირველივე შეხვედრაზე წაიღეთ პირადობის დოკუმენტები, ამონაწერი, წესდება და მისამართის დამადასტურებელი საბუთი.

უნდა წარადგინოთ დეკლარაცია, თუ კომპანიას შემოსავალი არ აქვს?

დიახ. თვიური დეკლარაციის ვადა მოდის იმის მიუხედავად, მუშაობდა თუ არა კომპანია, ჯარიმა კი თავად გამოტოვებულ წარდგენას ერიცხება და არა მხოლოდ გადაუხდელ გადასახადს. გაჩერებული კომპანიაც აგროვებს ჯარიმებს. თუ ნამდვილად ვერ იმუშავებთ რაღაც ხანს, ბუღალტერს ჰკითხეთ, როგორ შეინახოთ კომპანია ყველაზე იაფად და კანონის ფარგლებში.

როდის უნდა დარეგისტრირდეთ დღგ-ს გადამხდელად?

როგორც კი დასაბეგრი ბრუნვა საგადასახადო კოდექსით დადგენილ ზღვარს გადააჭარბებს, დღგ-ს რეგისტრაცია სავალდებულო ხდება და რეგისტრაციის ვადა მოკლეა. ვალდებულებას ბრუნვა წარმოშობს და არა თქვენი არჩევანი, ათვლა კი მოძრავ პერიოდზე მიდის და არა კალენდარულ წელზე. ბრუნვა ყოველთვიურად აკონტროლეთ, რომ ზღვრის გადაჭარბება მოულოდნელი არ იყოს, ხოლო მიმდინარე ზღვარი საგადასახადო კონსულტანტთან დააზუსტეთ.

შეუძლია შპს-ს მცირე ბიზნესის სტატუსით (1%) სარგებლობა?

არა. მცირე ბიზნესის სტატუსი ინდივიდუალურ მეწარმეს ეკუთვნის და არა შპს-ს. თუ 1%-იანი რეჟიმი თქვენი გეგმის ცენტრშია, ეს არჩევანი სამართლებრივი ფორმის შერჩევის ეტაპზე უნდა გააკეთოთ. გარკვეული საქმიანობის სახეები რეჟიმიდან ისედაც გამორიცხულია, ფორმის მიუხედავად.

უნდა დაირიცხოთ ხელფასი დირექტორის სტატუსით?

არა აუცილებლად. დირექტორი ავტომატურად თანამშრომელი არ არის და ბევრი მფლობელი-დირექტორი ხელფასის ნაცვლად განაწილებას იღებს. ორივე სხვადასხვაგვარად იბეგრება, ამიტომ არჩევანი შეგნებული და დოკუმენტში ასახული უნდა იყოს და არა შემთხვევითი. პირველივე თვეს გადაწყვიტეთ, რადგან უკან შეცვლა ხელფასების გასწორებას მოითხოვს.

კომპანიის რეგისტრაცია საგადასახადო რეზიდენტად მაქცევს?

არა. კომპანიის რეზიდენტობა და ფიზიკური პირის საგადასახადო რეზიდენტობა სხვადასხვა წესებით წყდება. თქვენი პირადი სტატუსი დღეების ანგარიშსა და სხვა ტესტებზეა დამოკიდებული და არა იმაზე, რა არის რეესტრში ჩაწერილი. თუ წლის უმეტეს ნაწილს სხვა ქვეყანაში ცხოვრობთ, იმ ქვეყანამაც შეიძლება რეზიდენტად მიგიჩნიოთ. ასეთ შემთხვევაში პირადი კონსულტაცია აიღეთ, სანამ დაასკვნით, რომ კომპანიამ თქვენი სტატუსი შეცვალა.

რა ხდება, თუ კომპანიის მისამართს ან დირექტორს შეცვლით?

ცვლილებას საჯარო რეესტრში წარადგენთ. კანონი მეწარმეთა შესახებ მოითხოვს, რომ რეგისტრირებული მონაცემები განახლებული იყოს, ამიტომ ახალი დირექტორი, მისამართი, მფლობელი თუ წესდება რეესტრში წარდგენაა და არა შიდა გადაწყვეტილება. რეესტრს ბანკიც ამოწმებს, ამიტომ მოძველებულ ჩანაწერს ანგარიშზე ცვლილებები შეიძლება გაუჩერდეს.

სჭირდებათ ბუღალტერი, თუ დეკლარაციებს თავად წარადგენთ?

თავადაც შეგიძლიათ და ზოგი ერთმფლობელიანი კომპანია ასეც აკეთებს. rs.ge სამუშაო პორტალია და თვიური ფორმები განმეორებადი. ძვირი შეცდომები პორტალში არ იბადება, არამედ გადაწყვეტილებებში. გადახდა დივიდენდია თუ ხელფასი, ხარჯი გამოიქვითება თუ არა, დღგ როდის წარმოიშობა. მფლობელების უმეტესობა, რომლებთანაც ვსაუბრობთ, თვიურ დეკლარირებას გარეთ გადასცემს და მხოლოდ ინვოისებს იტოვებს.

რომელი დოკუმენტები უნდა შეინახოთ პირველივე დღიდან?

შეინახეთ რეგისტრაციის ამონაწერი, წესდება, საბანკო რეკვიზიტები, ყველა გაცემული ინვოისი, მომწოდებლების ყველა ინვოისი და ყველა საბანკო ამონაწერი. საგადასახადო შემოწმება რამდენიმე წელს უკან იხედება, ამიტომ ჩანაწერები ერთ ლაპტოპზე დამოკიდებული არ უნდა იყოს. თვეების მიხედვით დალაგებული საერთო საქაღალდე საკმარისია, თუ ვინმე მართლა ალაგებს მასში.