მოგების გადასახადზე ერთი ციფრი ისმის: 15%. ციფრი სწორია. მისი გაგება ხშირად არა. მოგების გადასახადი გამომუშავებულ მოგებას არ ედება. ედება იმ ნაწილს, რომელსაც კომპანიიდან გამოიტანთ, და განაკვეთამდე ბაზა იზრდება. შემდეგ დივიდენდზე მეორე გადასახადი ჯდება. ქვემოთ სრული არითმეტიკაა და ის ოპერაციები, რომლებიც გადასახადს დროზე ადრე ამოქმედებს.
რა იბეგრება სინამდვილეში
განაწილებაზე დაფუძნებულ მოგების გადასახადზე საქართველო 2017 წლის 1 იანვარს გადავიდა. განუნაწილებელი მოგება არ იბეგრება. გადასახადი ჩნდება იმ მომენტში, როცა ღირებულება კომპანიას ტოვებს.
დაბეგვრის ობიექტი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 97-ე მუხლშია. კონსოლიდირებული ტექსტი გამოქვეყნებულია საქართველოს საკანონმდებლო მაცნეზე. ტექსტში ცვლილებები 2026 წლის ივნისის ბოლომდეა ასახული, ამიტომ კონკრეტულ მუხლზე დაყრდნობამდე გვერდზე რედაქციის თარიღი შეამოწმეთ.
97-ე მუხლი ოთხ რამეს იჭერს: მფლობელისთვის განაწილებულ მოგებას, ეკონომიკურ საქმიანობასთან დაუკავშირებელ ხარჯსა და გადასახდელს, უსასყიდლო მიწოდებას და წარმომადგენლობით ხარჯს დადგენილ ზღვარზე ზემოთ. დივიდენდს მხოლოდ პირველი ჰგავს. დანარჩენი სამი კი სწორედ ის შემთხვევაა, სადაც მფლობელს გადასახადი მოულოდნელად ხვდება.
შპს ამ მოდელში გადავადების ყუთია. თანხა, რომელიც შიგნით რჩება და საქმეში ბრუნდება, არ იბეგრება. თანხა, რომლის გასვლასაც კოდექსი ცნობს, მაშინვე იბეგრება.
15%, რომელიც 15% არ არის
განაკვეთი 15%-ია. ის არ ედება იმ თანხას, რომელსაც გადარიცხავთ.
დაბეგვრის ბაზა წინასწარ იზრდება: გასავალი იყოფა 0,85-ზე და 15% უკვე შედეგს ედება. გადაიხადეთ 85 000 ლარი, ბაზა 100 000 ლარია, გადასახადი კი 15 000 ლარი. რეალურად გასულ თანხასთან მიმართებით ეს 17,65%-ია.
თუ ბიუჯეტში გადარიცხვის 15%-ს ჩადებთ, დაახლოებით 2,65 პროცენტული პუნქტი დაგაკლდებათ. ყოველი განაწილება იმ სუფთა თანხის 17,65% ჯდება, რომელსაც გადაიტანთ, და ეს ჯერ დივიდენდის ფენის გარეშეა.
რა ითვლება განაწილებად
სიტყვა „განაწილება“ აქ იმაზე მეტს მოიცავს, ვიდრე მფლობელების უმეტესობა ელოდება. ქვემოთ პრაქტიკული რუკაა.
| ოპერაცია | როდის იბეგრება | რას მიაქციოთ ყურადღება |
|---|---|---|
| მფლობელისთვის გადახდილი დივიდენდი | გადახდისას | აშკარა შემთხვევა და რისკის ყველაზე მცირე ნაწილი |
| პირადი ხარჯი კომპანიის ბარათით | ხარჯის მომენტში | ითვლება ეკონომიკურ საქმიანობასთან დაუკავშირებელ ხარჯად |
| დოკუმენტით დაუდასტურებელი ხარჯი | ხარჯის მომენტში | პირველადი დოკუმენტი არ არის, ბიზნესის ხარჯიც არ არის |
| საქონლის, სერვისის ან თანხის უსასყიდლო მიწოდება | გადაცემისას | მოიცავს ჩამოწერას და საჩუქარს დაკავშირებულ პირზე |
| წარმომადგენლობითი ხარჯი ზღვარზე ზემოთ | წლის ბოლოს | ზღვარია წინა წლის შემოსავლის ან ხარჯის 1%, რომელიც მეტია |
| პარტნიორის სესხის პროცენტი ზღვარზე ზემოთ | გადახდისას | ზღვრულ წლიურ განაკვეთს ფინანსთა მინისტრი ადგენს |
| სესხი, ავანსი ან ჯარიმა შეღავათიანი დაბეგვრის ქვეყანაში | გადახდისას | პირობით განაწილებად ითვლება განზრახვის მიუხედავად |
| დივიდენდი ერთი რეზიდენტი კომპანიიდან მეორეზე | არ იბეგრება | გადის მოგების გადასახადის მეორედ დარიცხვის გარეშე |
პროცენტის ზღვარი დიდი ხანია 24%-ია წელიწადში, მაგრამ ის მინისტრის ბრძანებაშია და არა კოდექსში, ამიტომ პარტნიორის სესხზე განაკვეთის დადგენამდე მოქმედი ციფრი შეამოწმეთ. შემოსავლების სამსახური მოქმედ აქტებს კანონმდებლობის კატალოგში აქვეყნებს.
კომპანიის ანგარიშიდან გადახდილი სასურსათო ხარჯი, ავიაბილეთი და ბინის ქირა რუხი ზონა არ არის. ეს 97-ე მუხლით ბიზნესთან დაუკავშირებელი ხარჯია და იბეგრება 15%-ით, გაზრდილ ბაზაზე, იმავე თვეში. დაგვიანებულ დეკლარაციას საურავი და ჯარიმა ემატება. ერთი წელი ბარათის ყოველდღიური ხმარება ის მოგების გადასახადია, რომლის გადახდას არ აპირებდით.
დივიდენდის ფენა
მოგების გადასახადს კომპანია იხდის. დივიდენდის გადასახადს პარტნიორი იხდის და ის შემდეგ მოდის.
ქართული კომპანიის მიერ ფიზიკურ პირზე ან არარეზიდენტზე გადახდილი დივიდენდი წყაროსთან 5%-ით იბეგრება. გადასახადს კომპანია აკავებს და თვითონვე რიცხავს, პარტნიორს არაფერი აქვს გასაკეთებელი. ფიზიკური პირისთვის ეს 5% საკითხს ხურავს: შემოსავალი პირად დეკლარაციაში აღარ ბრუნდება და საშემოსავლო გადასახადი მას მეორედ არ ედება.
ორ ქართულ რეზიდენტ კომპანიას შორის გადასული დივიდენდი ამ წესს გარეთაა. წყაროსთან დაკავება არ ხდება და მიმღები კომპანია თანხას ერთობლივ შემოსავალში არ ითვლის. სწორედ ამ წესის გამო არის ჰოლდინგური სტრუქტურები საქართველოს შიგნით გავრცელებული.
რა რჩება 100 ლარი მოგებიდან
ორ ფენას რიგზე გავუყვეთ, კომპანიაზე, რომელიც ყველაფერს ანაწილებს.
| ეტაპი | თანხა ლარში | საფუძველი |
|---|---|---|
| ხელმისაწვდომი მოგება, განუნაწილებელი | 100,00 | სანამ შიგნითაა, გადასახადი არ არის |
| მოგების გადასახადი სრულ განაწილებაზე | 15,00 | გაზრდილი ბაზის 15% |
| განაწილებადი მოგების გადასახადის შემდეგ | 85,00 | რისი გამოტანაც კანონიერად შეიძლება |
| დივიდენდის გადასახადი წყაროსთან | 4,25 | 85,00-ის 5% |
| პარტნიორამდე აღწევს | 80,75 | ხელზე |
| სულ ქართული გადასახადი | 19,25 | ეფექტური განაკვეთი 19,25% |
დაახლოებით 19,25% არის სტანდარტული შპს-ის ნამდვილი საბოლოო ციფრი, თუ მოგებას სრულად ანაწილებს. ის მაინც დაბალია. მაგრამ ეს არც 15%-ია და არც ის 5%, რომელსაც ყველაზე ხშირად ასახელებენ.
ვინ იხდის 15%-ის ნაცვლად სხვას
განსაკუთრებული სტატუსები ერთ ფენას ცვლის ან ორივეს. თითოეულს პირობები აქვს და ამ პირობებს ამოწმებენ, ნდობით არ იღებენ.
| რეჟიმი | გადასახადი განაწილებაზე | დივიდენდის გადასახადი | ვისთვის ჯობია |
|---|---|---|---|
| სტანდარტული შპს | 15% | 5% | ყველა კომპანია ნაგულისხმევად |
| ვირტუალური ზონის პირი | 0% საზღვარგარეთ მიწოდებულ IT შემოსავალზე | 5% | პროგრამული უზრუნველყოფის კომპანიები, რომლებიც სამუშაოს ნამდვილად საქართველოში ასრულებენ |
| საერთაშორისო კომპანიის სტატუსი | 5% | 0% | IT და საზღვაო კომპანიები, რომლებიც რეალური საქმიანობისა და გამოცდილების პირობებს აკმაყოფილებენ |
| ბანკები, საკრედიტო კავშირები, მიკროსაფინანსო ორგანიზაციები და სესხის გამცემები | 20% | 5% | რეგულირებული გამსესხებლები, მაღალ განაკვეთზე 2023 წლიდან |
| ინდივიდუალური მეწარმე მცირე ბიზნესის სტატუსით (1%) | არ ვრცელდება | არ ვრცელდება | ამის ნაცვლად ბრუნვის 1%-ით იბეგრება |
ამ ცხრილიდან ორი დასკვნა გამოდის. ვირტუალური ზონის კომპანია 0%-იანი სტრუქტურა აღარ არის მაშინ, როცა თანხა პირადად თქვენამდე მოდის, რადგან დივიდენდის 5% რჩება. რას ათავისუფლებს ეს სტატუსი და რას არა, ჩვენს ვირტუალური ზონის სტატუსის გზამკვლევშია გარჩეული. მეორე დასკვნა უფრო მარტივია. 1%-იანი რეჟიმი კომპანიის რეჟიმი სულაც არ არის. ის დარეგისტრირებულ ინდივიდუალურ მეწარმეს ებმის და სწორედ ეს არის შპს-სა და ინდივიდუალურ მეწარმეს შორის არჩევანის ნამდვილი შინაარსი.
თუ მარტო მუშაობთ და ინვოისებს საზღვარგარეთ წერთ, რეგისტრაციამდე მცირე ბიზნესის სტატუსის (1%) გაანგარიშება ჩვეულებრივ სჯობს იმას, რომ ერთი წლის შემდეგ სტრუქტურა გადააწყოთ.
დეკლარირება და გადახდა
მოგების გადასახადი აქ თვიური სამუშაოა და არა წლიური. მარტის დასაბეგრ ოპერაციას აპრილის 15 რიცხვამდე აცხადებთ და იმავე ვადაში იხდით.
დეკლარაცია შემოსავლების სამსახურის პორტალიდან იგზავნება. სამსახურის ელექტრონული სერვისების კატალოგში გადამხდელის რეგისტრაცია, დეკლარაციები და გადამხდელთა საჯარო რეესტრებია. თვეები, როცა დასაბეგრი ოპერაცია არ გქონდათ, თქვენს დეკლარირების გრაფიკში მაინც რჩება, ამიტომ ბუღალტერთან ზუსტად შეათანხმეთ, რომელი დეკლარაცია არის საჭირო და რომელი არა.
აქ ხდება იაფი ბუღალტერია ძვირი. პირობითი განაწილება აღრიცხვაში ჩანს და არა საბანკო ამონაწერში, ცხრა თვის ქვითრების სასწრაფოდ აწყობა კი სწორედ ის მომენტია, როცა დოკუმენტირებული ხარჯი დაუდასტურებელ ხარჯად იქცევა. თბილისში ბუღალტრებთან პირველივე თვიდან მუშაობა უფრო იაფია. კომპანიებმა, რომლებმაც სავალდებულო აუდიტის ზღვარი გადააბიჯეს, ისიც უნდა იცოდნენ, რომ თბილისის აუდიტორული კომპანიები სწორედ ამ ანგარიშებს ამოწმებენ პირველად.
თბილისში მომუშავე საგადასახადო კონსულტანტები გამოვიკვლიეთ და დავრანჟირეთ ისინი, ვისთვისაც ფულის გადახდა ღირს. დამოუკიდებელი კვლევა, კვარტალური გადამოწმება, უფასო წაკითხვა.
რანჟირებული სიის ნახვა
ორმაგი დაბეგვრის ხელშეკრულებები და ის 5%
საქართველოს ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების 58 ხელშეკრულება აქვს ძალაში. სიას საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო აწარმოებს და ყოველი ქვეყნის გვერდით შეთანხმებული დივიდენდის განაკვეთი წერია. ესტონეთთან, მალტასთან და კვიპროსთან 0%-ია. სხვებთან განაკვეთი წილის ზომაზეა დამოკიდებული.
ორ რამეს ხშირად გამოტოვებენ. ხელშეკრულება წყაროსთან დაკავებას ზღუდავს, ამიტომ დივიდენდის 5% შეიძლება შეამციროს, როცა დივიდენდი არარეზიდენტ პარტნიორზე გადის. 15%-ს ის არ ეხება, რადგან ეს კომპანიის გადასახადია და არა პარტნიორისგან დაკავებული თანხა. და თუ ხელშეკრულების განაკვეთი 5%-ზე მაღალია, ადგილობრივი 5% რჩება ძალაში, რადგან ხელშეკრულება ქვეყნის დაბეგვრის უფლებას ზღუდავს და არა აფართოებს.
ნამდვილი სხვაობა ჩათვლის მხარეს იქმნება. ბევრი ქვეყანა დივიდენდიდან დაკავებულ უცხოურ გადასახადს ჩათვლის, თავად კომპანიის გადახდილ მოგების გადასახადს კი არა. მაშინ 15% არარეზიდენტი პარტნიორისთვის რეალურ ხარჯად რჩება, თუნდაც 5% სრულად დაბრუნდეს. იგივე ეხება თქვენც, თუ საგადასახადო რეზიდენტობა სხვა ქვეყანაში გადაგაქვთ. ეხება თუ არა ეს კონკრეტულ სტრუქტურას, პარტნიორის რეზიდენტობის წესებზეა დამოკიდებული და აქ წერილობითი დასკვნა ღირს და არა ვარაუდი. როგორ მუშაობს ეს მექანიკა პრაქტიკაში, ორმაგი დაბეგვრის ხელშეკრულებების გზამკვლევშია აღწერილი.
სად ებმებიან მფლობელები
კომპანიის ანგარიშს პირად ანგარიშად იყენებენ
გადავადება მხოლოდ მაშინ მუშაობს, სანამ თანხა ნამდვილად ბიზნესშია. კომპანიის ანგარიშიდან პირადი ხარჯების გადახდა დაუბეგრავ რეზერვს დასაბეგრ გასავალად აქცევს, ყველაზე ცუდი განაკვეთით და ყველაზე ცუდ თვეს.
0%-იან სტატუსს 0%-იან შედეგად იღებენ
ვირტუალური ზონა და საერთაშორისო კომპანიის სტატუსი კომპანიის ფენას ცვლის. პარტნიორის ფენას ავტომატურად არ აშორებს. ორივეს რეალური საქმიანობის პირობები აქვს და სტატუსი შეიძლება გაუქმდეს, თუ საქმიანობა სინამდვილეში აქ არ სრულდება.
დივიდენდს აცხადებენ აღრიცხვის საფუძვლის გარეშე
განაწილება განაწილებადი მოგებიდან უნდა მოდიოდეს. თუ მას იმ თანხიდან გადაიხდით, რომელიც სინამდვილეში საბრუნავი კაპიტალია, მოგების გადასახადს იმ ფულზე დაირიცხავთ, რომელიც მერე უკან დაგჭირდებათ. ასეთ ამოცანას ორჯერ ხსნიან.
სამივე შემთხვევა წინასწარ თბილისის საგადასახადო კონსულტანტებთან მოკლე საუბარია, შემდეგ კი ძვირი შესწორება.
მთავარი დასკვნები
- საქართველოში მოგება განაწილებისას იბეგრება და არა დარიცხვისას. განუნაწილებელი და საქმეში დაბრუნებული მოგება დაუბეგრავი რჩება.
- განაკვეთი 15%-ია და გაზრდილ ბაზას ედება. ეს კომპანიიდან რეალურად გასული თანხის 17,65%-ია.
- ფიზიკურ პირზე და არარეზიდენტზე გასული დივიდენდი შემდეგ წყაროსთან 5%-ით იბეგრება, გადასახადს კომპანია აკავებს.
- 100 ლარი მოგების სრული განაწილებისას ხელზე დაახლოებით 80,75 ლარი რჩება, ეფექტური დატვირთვა დაახლოებით 19,25%.
- ბიზნესთან დაუკავშირებელი ხარჯი, დოკუმენტის გარეშე ხარჯი, უსასყიდლო მიწოდება და ზღვარზე მეტი წარმომადგენლობითი ხარჯი განაწილებად იბეგრება.
- ორ ქართულ კომპანიას შორის დივიდენდი მეორედ არ იბეგრება.
- მოგების გადასახადი ყოველ თვე, მომდევნო თვის 15 რიცხვამდე დეკლარირდება და იხდება.
- განსაკუთრებული სტატუსები ერთ ფენას ცვლის, იშვიათად ორივეს, და თითოეულს პირობები აქვს.
ხშირი კითხვები
რამდენია მოგების გადასახადის განაკვეთი საქართველოში?
15% განაწილებულ მოგებაზე. 2017 წლის 1 იანვრიდან საქართველო განაწილებას ბეგრავს და არა გამომუშავებას, ამიტომ კომპანიაში დარჩენილი მოგება სულ არ იბეგრება. მთავარი გამონაკლისი რეგულირებული საფინანსო ორგანიზაციებია, ისინი 20%-ს იხდიან. განსაკუთრებული სტატუსები განაკვეთს შესაბამის შემოსავალზე 5%-მდე ან ნულამდე ამცირებს.
მოგების გადასახადი უნდა გადავიხადო, თუ კომპანიიდან არაფერს ვიღებ?
არა. განუნაწილებელ მოგებაზე გადასახადი არ ირიცხება და სწორედ ეს არის განაწილების მოდელის აზრი. დეკლარაციას მაინც წარადგენთ და აღრიცხვას მაინც აწარმოებთ, გადასახადი კი მაინც შეიძლება ამოქმედდეს პირობითი განაწილებით, მაგალითად ბიზნესთან დაუკავშირებელი ხარჯით. ნამდვილი რეინვესტიცია განუსაზღვრელად დაუბეგრავი რჩება.
რამდენია დივიდენდის გადასახადი საქართველოში?
5%, რომელსაც გადამხდელი კომპანია წყაროსთან აკავებს ფიზიკურ პირზე და არარეზიდენტზე გასულ დივიდენდზე. პარტნიორი სუფთა თანხას იღებს და ამ შემოსავალზე საქართველოში მეტი დეკლარირება არ სჭირდება. ორ ქართულ რეზიდენტ კომპანიას შორის დივიდენდზე ეს დაკავება არ ვრცელდება.
სულ რამდენი გადასახადი ედება კომპანიიდან გამოტანილ მოგებას?
დაახლოებით 19,25%, თუ სტანდარტული შპს ყველაფერს ანაწილებს. ეს არის 15 ლარი მოგების გადასახადი 100 ლარ მოგებაზე, შემდეგ 5% დარჩენილ 85 ლარზე და ხელზე 80,75 ლარი. ფენები რიგრიგობით მოდის და არ იკრიბება, ამიტომ გაანგარიშებაში რიგი მნიშვნელოვანია.
რატომ არის ეფექტური განაკვეთი 17,65% და არა 15%?
იმიტომ, რომ განაკვეთის დაწესებამდე დაბეგვრის ბაზა იზრდება. გასავალი იყოფა 0,85-ზე და 15% უკვე ამ გაზრდილ ციფრს ედება. 85 000 ლარის გადახდა შესაბამისად 15 000 ლარის გადასახადს იძლევა. 17,65% მიიჩნიეთ თანხის გამოტანის ნამდვილ ფასად.
იბეგრება დივიდენდი ორ ქართულ კომპანიას შორის?
არა. გადახდისას წყაროსთან დაკავება არ ხდება და მიმღები ქართული კომპანია თანხას ერთობლივ შემოსავალში არ ითვლის. გადასახადი მაშინ ჩნდება, როცა მოგება ჯგუფიდან ბოლოს ფიზიკურ პირზე ან არარეზიდენტზე გადის. ადგილობრივი ჰოლდინგების უმეტესობა სწორედ ამ მექანიზმზე დგას.
იხდის დივიდენდის გადასახადს ვირტუალური ზონის კომპანია?
დიახ. ვირტუალური ზონის სტატუსი შესაბამის IT შემოსავალს კომპანიის ფენაზე ათავისუფლებს, მაგრამ ფიზიკურ პირზე და არარეზიდენტზე განაწილების 5% რჩება. სტატუსი ასევე იმაზე დგას, რომ სამუშაო ნამდვილად საქართველოში სრულდება. ხელშეკრულებამ ეს 5% შეიძლება შეამციროს, თუ პარტნიორი სხვა ქვეყნის რეზიდენტია.
როდის უნდა წარადგინოთ მოგების გადასახადის დეკლარაცია?
დასაბეგრი ოპერაციის თვის მომდევნო თვის 15 რიცხვამდე. დეკლარაცია ელექტრონულად, შემოსავლების სამსახურის პორტალიდან იგზავნება. ციკლი თვიურია და არა წლიური, ამიტომ ერთი გამოტოვებული თვე მაშინვე საურავსა და ჯარიმას იძლევა.
შეიძლება პირადმა ხარჯმა კომპანიის ფულით მოგების გადასახადი გამოიწვიოს?
დიახ და ეს ყველაზე ხშირი დაუგეგმავი დარიცხვაა, რომელსაც ვხვდებით. ეკონომიკურ საქმიანობასთან დაუკავშირებელი ხარჯი 97-ე მუხლით დაბეგვრის ობიექტია, 15% გაზრდილ თანხაზე, წარმოშობის თვეში. დოკუმენტის გარეშე ხარჯი იმავე კატეგორიაშია. კომპანიის ანგარიში და თქვენი პირადი ანგარიში მკაფიოდ გაყავით.
შეუძლია ორმაგი დაბეგვრის ხელშეკრულებას დივიდენდის 5% შეამციროს?
ხშირად დიახ. საქართველოს 58 ხელშეკრულება აქვს ძალაში და ნაწილში დივიდენდის განაკვეთი 0%-ია ან წილის ზომის მიხედვით შემცირებული. ხელშეკრულების განაკვეთის გამოსაყენებლად ჩვეულებრივ სხვა ქვეყნის რეზიდენტობის ცნობა სჭირდება. 15%-იან კომპანიის ფენას ხელშეკრულება არ ამცირებს.
იხდიან ბანკები იმავე მოგების გადასახადს, რასაც სხვა ქართული კომპანიები?
არა. კომერციული ბანკები, საკრედიტო კავშირები, მიკროსაფინანსო ორგანიზაციები და სესხის გამცემი სუბიექტები 15%-ის ნაცვლად 20%-ს იხდიან, განაკვეთი 2023 წლიდან მოქმედებს. სხვაობა მხოლოდ მაშინ აქვს მნიშვნელობა, თუ რეგულირებულ გამსესხებელ საქმიანობას ეწევით. სავაჭრო, საკონსულტაციო და IT კომპანიები ჩვეულებრივ რეჟიმზე რჩებიან.